حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2139
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
روم نداد و اين نكته باعث شد ، كه دولت مذكور بپادشاه پنت اعلان جنگ كرد . جنگ اوّل با روم اين جنگ براى روميها مشكل بود ، زيرا تمام آسياى صغير طرفدار سلسله ايرانى گرديد . يونانيها ، كه از حكومت روم ناراضى بودند ، حتّى خود روميهائيكه تحصيلداران عوارض بشمار ميرفتند و نيز كسانى از روميها ، كه منافعشان غلبه پنت را اقتضاء ميكرد ، تماما طالب فتح مهرداد بودند ، در بهار 88 ق . م لشكر مهرداد بسردارى آرخهلائوس و نهاپتولم يونانى بىتىنيّه را اشغال كرد و پس از آن ديرى نگذشت ، كه تمام آسياى صغير در تحت فرمان پادشاه پنت درآمد . بر اثر اين وقايع آكويليوس رومى را گرفته نزد مهرداد آوردند و او خيلى بيرحمانه با او رفتار كرد . توضيح آنكه گفت ، چون اين رومى از طلا هيچگاه سير نميشد ، در حلق او چندان طلاى ذوب شده بريزند ، تا شكمش از طلا پر شود . اين امر اجراء شد و پس از آن مهرداد شقاوتى نسبت بروميها بروز داد ، كه در تاريخ كمتر نظير دارد : وقتى كه در افس بود ، امر كرد ، ايطاليائىها و روميهاى آسياى صغير را قتل عام كنند و بر اثر اين حكم 000 ، 80 ( و بروايتى 000 ، 150 ) ايطاليائى و رومى را نابود كردند . شكّى نبود ، كه بعض مقتولين بواسطه حرص بى پايانى ، كه براى غارت اموال مردم ابراز كرده بودند ، باعث اين كشتار گشتند ، ولى مردم زيادى هم بىتقصير قربانى حرص و طمع رومىهاى غارتگر شدند . بهرحال بايد گفت ، كه اين قتل عام نام مهرداد ششم را پست كرده و او را از پادشاهانى ميدانند ، كه در شقاوت كمتر نظير داشتهاند . پس از آن مهرداد ، چون ديد ، كه از طرف روميها حركتى نميشود ، به خيال تصرّف تخت اسكندر افتاد و پسر خود را با لشكرى جرّار باروپا فرستاد . او با بهرهمندى تراكيّه و مقدونيّه را از قواء دشمن جاروب كرد و در همان اوان بحريّه مهرداد كشتىهاى روم را از بحر الجزاير براند . به زودى پس از اين بهرهمندىها ، آتن و شبهجزيره پلوپونس از جهت نارضامندى از روميها ، با طيب خاطر طرفدار مهرداد شدند و از عجايب روزگار اينكه همان يونان ، كه با خشيارشا آن جنگهاى